İSTANBUL’UN FETHİNDE KULLANILAN ŞAHİ TOPLARI’NIN YURTDIŞINDA OLAN İKİ TANESİNİN TÜRKİYE’YE GETİRİLMESİ PROJESİ

İstanbul’un fethinde ve sonraki yakın dönemde dökülüp kullanılan Fetih Şahi  toplarının orijinal 6 tanesi günümüze ulaşmıştır. Bunların dört  tanesi İstanbul’da, diğer ikisi yurtdışındadır. Yurtdışındakilerinden biri ve bugün en büyüğü olarak kabul edilen İngiltere’nin Portsmouth şehri yakınlarındaki Fort Nelson Heritage  Müzesi’nde, diğeri (yurtdışına kaçırılan) İtalya’nın  Torino şehrindeki müzede bulunmaktadır. Maneviyatı büyük olan bu iki ata yadigarı taşınır kültür varlığımızın ebedi yeri olan anavatanlarına geri getirilmesi için gerekli hukuki, teknik raporların ilgili bakanlık yetkililerine (Kültür ve Dışişleri Bakanlıkları’na) sunulması projesi.

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

  • gallery-item

    Şahi Topu

ŞAHİ TOPU

Üç ayda dökülen bu topun büyüklüğü ve çapı hakkında muasır tarihçiler muhtelif bilgiler vermektedirler.

Uzunluğu: 5,5 metre, Dış çevresi: 2 metre 74 cm (9 kadem), Yarı çapı: 92 cm (kutru 3 kadem ), Ağırlığı: 18 ton kadardır.

Top 544 kg (1200 libre) bazılarına göre de 680 kg (1500 libre)  gülleler atıyor, bu gülleler 1,883 km (1 mil) mesafeye kadar gidebiliyordu. 1,83 metre (6 kadem)  derinliğinde toprağa gömülüyordu ve  topun sesi 24 km (13 mil) mesafeden duyulmaktaydı.

Şahî adı verilen bu topların Edirne’de atış denemeleri öncesi, halkın heyecan ve korkuya kapılmamaları için şehre tellallar salınmış çıkacak dehşetli gürültünün sebebi önceden haber verilmişti. Urban’ın döktüğü top ve diğer toplar 1452 senesi Ocak ayının sonlarında Edirne’den yola çıkarılmış ve ancak iki ay sonra İstanbul önlerine getirilebilmişti. Büyük topun önünde Kraç Bey kumandasında on bin akıncı süvarisinden mürekkep bir kol gidiyor topu otuz, bazılarına göre elli veya atmış çift öküz çekebiliyordu.

1464′te Fatih Sultan Mehmet toplardan kırk iki tanesini Çanakkale Boğazı’nın savunması için Çanakkale Boğazı’na göndermiştir. Yüzyıllarca kullanılmadan kalan toplar 1807 yılında İngiliz donanmasına karşı kullanılmış ve beklenenin aksine kusursuz şekilde çalışan toplar bir İngiliz gemisini vurmuş ve 60 denizciyi öldümüştür. Bir tanesi İngiltere’de, bir diğeri de İtalya’dadır. Günümüzde Fatih döneminden 6 tane top kalmıştır. Bunların en büyüğü olan ve İstanbul’da, Boğazlar’da kullanılan “şahi” bugün İngiltere’dedir.

Yüzyıllarca kullanılmadan kalan toplar 1807 yılında İngiliz donanmasına karşı kullanılmış ve beklenenin aksine kusursuz şekilde çalışan toplar bir İngiliz gemisini vurmuş ve 60 denizciyi etkisiz hale getirmiştir.  Aynı toplar bu sefer Kırım Savaşı sırasında yine iş görmüş ve yaptığı atışlarla üç gemi batırmıştı. Savaş sonrası İngilizlerin alakasını çeken bu top General Sir John Lafroy’un ısrarla satın almak istemesine rağmen top satılmamış, yine Çanakkale’de muhafaza edilmeye devam etmişti.

Şahi Topunun İngiltere’ye Verilme Hadisesi 19. yüzyıla kadar Çanakkale Boğazı’nda koruma amaçlı olarak kullanılan bu tarihî top, General Sir John Lafroy’un girişimi ve 60 yıl süren çabanın sonucunda, Osmanlı Devleti tarafından, Sultan Abdülaziz’in İngiltere’yi ziyaretinden bir yıl önce, 1866 yılında İngiltere’ye hediye edilmiştir. İngiliz devletinin topu satın alarak İngiltere’ye götürme çabaları, Kraliçe Victoria’nın, Sultan Abdülaziz’den topu yine istemesi ve bundan bir yıl sonra da Abdülaziz’in topu hediye olarak göndermesiyle sonuçlanmıştır. Kilitbahir’den Londra’ya nakledilen topun bu kadar çok istenmesinin sebebi ise Avrupa’nın en önemli topuna ev sahipliği yapmak arzusu olarak ifade edilmelidir.

Şahi, 1929 yılında Rotunda Müzesinden, Londra Kulesi Müzesine, oradan da şimdi bulunduğu Fort Nelson Müzesine nakledilmiştir. Dört asır boyunca Osmanlı ordularını yenilmez kılan ve düşmana korku salan ”şahi”, şimdilerde müze yetkilileri tarafından ziyaretçilere, orta çağ teknolojisinin başyapıtı ve müzenin en değerli parçası olarak takdim edilmektedir.

İşte o tarihten beri ülkemiz ve milletimiz için ölçülemez manevi değere sahip Fatih’in kendi tasarımı İstanbul’u fetheden o toplardan birisi şu an İngiltere’de sergilenmektedir.

Sayfayı paylaş